جهتگیری سیاست خارجی کشورها چطور تعیین میشود؟

3-ممنوعیت واگذاری امتیاز به بیگانگان مصدق معتقد بود از علت های اساسی دخالت بیگانگان در ایران امتیازاتی است که آنها در ایران دارند،بنابراین برای حفظ استقلال خود ما باید از واگذاری امتیاز خودداری کنیم.مصدق در مورد معایب واگذاری هر نوع امتیاز به بیگانگان می گوید دادن هر نوع امتیاز سیاسی و اقتصادی به خارجیان،حاکمیت ایران را محدود می کند و راه تجارت آزاد ما را مسدود می نماید،چرا بخواهیم تا ابد تحت الحمایه زندگی کنیم؟

منافع مربوط به حفظ بقا و امنیت ملی ایران را باید شامل موضوعاتی از جمله آمادگی همهجانبه برای مقاومت در برابر حملهی مستقیم قدرتهای بزرگ و یا اقدامات نظامی و الگوهای عملیاتی بازیگران منطقهای دانست. مقاومت فلسطین نیز در پاسخ به تجاوزهای صهیونیستها و حملات به غزه، اقدام به موشکباران سرزمینهای اشغالی کرده است. ایشان با توجه به واقعه فرو افتادن 14 کنگره از ایوان مداین در زمان تولد پیامبر اسلام (ص) این سوال را مطرح کردند که این آیا به معنی آن نیست که 14 قرن بعد مهمترین واقعه جهان رخ خواهد داد و این قرن قرن اسلام است؟

الف: راهبرد مناسب در سیاست خارجی: برای داشتن راهبرد سیاست خارجی و تحلیل مسائل مناطق مختلف جهان ( خاورمیانه مهمترین منطقه برای ایران محسوب می شود) نیاز به اتاق فکر و اندیشه است. اصل 154 “جمهوری اسلامی ایران سعادت انسان در کل جامعه بشری را آرمان خود میداند و استقلال و آزادی و حکومت حق و عدل را حق همه مردم جهان میشناسد.

امّا این مفهوم با نظام حکومتی جمهوری اسلامی ایران قابل تطبیق نمی باشد،زیرا مقام رهبری و ولایت امر از نظر رفعت مقام،بر هر نهادِ حکومتی اشرافیت نظارتی و هدایتی دارد. ذخایر نفت و گاز، منابع طبیعی، جغرافیای سیاسی، بازار 80 میلیونی، مجاورت ایران با 15 کشور همسایه و امکان ترانزیت کالا، خدمات و مسافر، نیروی کار تحصیلکرده و در مجموع ظرفیت فیزیکی صادرات ایران همگی تحتالشعاع فشار اقتصاد سیاسی جهانی و تحریمها قرار گرفته و توانمندیهای جمهوری اسلامی ایران تحت فشار ساختار بینالمللی بلوکه و مهار شد.

این تلاش ایران هرچند بی ثمر بود اما درخواست ایران از امریکا برای تضمین استقلال سیاسی و تمامیت ارضی ایران پس از حمله متفقین مورد حمایت امریکا قرار می گیرد. پس از او صلاح زواوی دومین سفیر فلسطین در ایران پس از هانی الحسن شد. «صلاح زواوی» سفیر فلسطین در ایران چند روز پیش در پایان مأموریت خود در جمهوری اسلامی ایران، با حسین امیرعبداللهیان وزیر خارجه کشورمان دیدار و خداحافظی کرد.

جمهوری فدرال آلمان یکی از کشورهای مرکزی اروپا و از اعضای اتحادیه اروپا، گروه 4، گروه 7، گروه 20 سازمان همکاری و توسعه اقتصادی و ائتلاف ناتو میشود. ازآنجاییکه جمهوری اسلامی ایران نمیتواند در فضای «بازدارندگی متقارن» قرار گیرد و از این طریق با اَشکال متنوعی از تهدید روبهرو خواهد شد، ضروری است که زمینههای لازم برای «بازدارندگی نامتقارن» از طریق حداکثرسازی قابلیت نیروهای آزادیبخش اسلامی در کشورهای پیرامون ایجاد شود.

در نظریههای سیاست خارجی، راههایی که بازیگران و تصمیمگیرندگان به تحلیل موقعیت خویش میپردازند، اهداف خود را برمیگزینند، تصمیم میگیرند و در نهایت اجرا میکنند، مورد بررسی قرار میگیرد. محمود خانی جوی آباد در کتاب اقتصاد سیاسی و سیاست خارجی، به بررسی تطبیقی تأثیر اقتصاد بر سیاستهای بینالمللی سه کشور ایران، چین و هند میپردازد و روابط اقتصادی و اوضاع مالی آنها را در دورههای مختلف ارزیابی میکند.

کمیتههای پارلمان- به خصوص کمیته روابط خارجی مسائل مختلف مربوط به سیاست خارجی را مورد بررسی قرار میدهند. برای درک «منافع ملی» هر کشوری از جمله جمهوری اسلامی ایران، لازم است تا شاخصهای ژئوپلیتیکی، ساختاری، فرهنگ سیاسی و بینالمللی مورد توجه قرار گیرد. رئیس جمهوری چین به عنوان عالیرتبهترین مقام، ریاست کشور را در اختیار دارد. موازنه منفی دارای اصولی است که به توضیح آن می پردازیم: 1.توازن سیاسی: مصدق در مجلس 13 می گوید مقصد از موازنه سیاسی این است که حساب دیرینه با دول مجاور تصفیه کنیم و به هر یک کم داده ایم مابقی آن را بدهیم و به هریک زیاد داده ایم مازاد آن را دریافت کنیم توازن منفی این چنین اقتضاء می کند که از این به بعد به هیچ دولتی بر خلاف مصالح خود چیزی ندهیم.

بناً در چنين وضعيتي، آرام کردن همسايگان و قناعت دادن آن ها از بي خطر بودن قواي خارجي و غير جانبدارانه بودن افغانستان به سختي توجه پذير مي باشد؛ زيرا رويکردهاي قهر آميز امريکا براي سرنگوني رژيم هاي ضد امريکايي در شرق ميانه که برخاسته از طرز تفکر نو محافظه کاران حاکم بر سرنوشت سياسي امريکا و قرائت يک جانبه آنها از موقعيت يکه تازانه اين کشور ميباشد، آسيايي ها را شوک سياسي داده که گزينه يي جز ايجاد محورهاي منطقوي را ولو به شکل تاکتيکي و کوتاه مدت نگذاشته است.

قواعد و اصول مشترک سیاست خارجی به مفهوم آن است که اولاً منافع ملی، انعکاس قدرت سیاسی کشورها است، ثانیاً منافع ملی با شاخصهای ایدئولوژیک هر کشوری تبیین و تفسیر میشود، ثالثاً منافع ملی ماهیت هنجاری دارد، رابعاً هر کشوری بدون توجه به موضوعات جانبی در راستای حداکثرسازی منافع ملی خود تصمیمگیری میکند، خامساً منافع ملی چراغ راهنمای تمامی کشورها محسوب میشود که باید به بقای سیاسی و امنیت ملی منجر شود.

هرگاه موضوعات امنیتی و سیاست خارجی در حوزهی منافع حیاتی کشورها قرار نداشته باشد، امکان تجدیدنظر در آن وجود دارد. لطفاً تشریح بفرمایید که معیارهای سیاست خارجی مطلوب و موفق چیست و این ملاک ها برحسب چه عواملی مورد ارزیابی قرار می گیرد؟ Jajko, 2005)؛ با این همه، کشورهای مطرحی نظیر بریتانیا، فرانسه، آلمان، اتریش، استرالیا، کانادا و ژاپن در زمرة کشورهایی قرار دارند که جایگاه مخصوصی را در حوزة دیپلماسی فرهنگی به خود اختصاص دادهاند.

امروزه جوامع به وسیله مرزهای جغرافیایی از یکدیگر جدا می شوند، لکن در عین حال با جامعهی بزرگتری به نام «جامعه بین الملل» مرتبط هستند. و اصطلاح روابط بین­الملل بهصورت متمایز از سیاست بین­الملل و سیاست خارجی، می­تواند به همه­ي شکل­های دولتی و غیر دولتی کنش متقابل اعضای جوامع مختلف اطلاق شود.

جوامع دارای فرهنگ سیاسی محدود آگاهی نسبت به نظام سیاسی ندارد. کشور ها ازآنجا دست به سیاستگذاری خارجی می زند که هر کشور دارای یک سری ملزومات و منافعی i می باشد که با کشوری دیگر متفاوت است. سه وزیر کابینه آلمان که در سیاستگذاری خارجی این کشور نقش دارند وزیر دفاع، وزیر همکاریهای اقتصادی و وزیر امور خارجه هستند.

3- تصویب لوایحی که از سوی هیأت دولت تقدیم مجلس می شود بر عهده مجلس است و تبعاً برخی از این لوایح می تواند مربوط به سیاستگذاری خارجی باشد. در دولت مقتدر تامین امنیت از موضع اقتدار،صلح از موضع قدرت و مذاکره و دیپلماسی از موضع عزت و منفعت صورت می گیرد.تقویت توانمندی داخلی باعث تقویت سیاست خارجی می شود.

بیانیه بالفور نامهای بود که در سال ۱۹۱۷ توسط «آرتور جیمز بالفور» وزیر امور خارجه وقت انگلیس خطاب به «والتر روچیلد»، سیاستمدار یهودیتبار و عضو مجلس عوام انگلیس نوشت و در آن بر موضع مثبت لندن برای «ایجاد خانه ملی برای یهودیان در سرزمین فلسطین» صحه گذاشت. اصول ناسیونالیسم مثبت: 1.شوروی عامل ناامنی و ضرورت مقابله با آن با توجه به تاکیدی که محمد رضا شاه با توجه به تاکیدی که محمد رضا شاه بر تامین صلح و ثبات بین المللی،مشارکت در برنامه های تامین امنیت جمعی و استحکام بخشیدن به سازمان دفاعی ایران داشت می توان گفت محمد رضا شاه امنیت را مهمترین اصل در سیاست خارجی و داخلی می دانست،او می گفت از اساسی ترین نیازمندی های اساسی بشر،ایجاد محیط صلح و امنیت است و می توان گفت که نیازمندی آدمی به امنیت از نیاز وی به غذا و مسکن بیشتر است.بنابراین باید با هرگونه ناامنی مبارزه کرد و امنیت داخلی و خارجی را بوجود آورد.او شوروی را بزرگ ترین خطر برای امنیت ایران می دانست،او می نویسد برای کشورهای توسعه نیافته،مسئله اصلی درک خطر بزرگ است که همان خطر جدید امپریالیسم-کمونیسم است،نخستین رفتار امپریالیستی آنها کمک همه جانبه آنها به میرزا کوچک خان جنگلی بود،25 سال بعد روس ها با اشغال نظامی ایران و تشکیل حزب توده اساس ملیت و قومیت ایران را تهدید نمودند و در سال 1324 روس ها دو حکومت خود مختار دست نشانده در ایران تشکیل دادند.این اقدامات روس ها و ترس محمدرضا شاه از آنها باعث مخالفت او با شوروی و سطح پایین روابط در این دوره شد.

«عادی» و «نرمال بودن» در علم روابط بینالملل، اینگونه تعریف میشود که؛ سیاست خارجی یک کشور چقدر در راستای تحقق اهداف بنیادین «دولت-ملت» مربوطه و متناسب با ویژگیهای «نظام بینالملل» است.

آنچنانکه توسط «مایک پمپئو» وزیر خارجه آمریکا در قالب شروط 12 گانه مطرح گردید (Pompeo، 2018)، «نرمال بودن» به معنای پذیرش تمامی خواستههای آمریکا از سوی ایران به شکل یکطرفه و بدون دریافت مابهازای مشخص است.